Blog
Usuwanie kolizji Stoen Operator Sp. z o.o., PGE Dystrybucja S.A. , Energa Operator S.A.
Autor
mgr inż. Maciej Zieliński
Dyrektor ds. Operacji
Usuwanie kolizji Stoen Operator Sp. z o.o., PGE Dystrybucja S.A. , Energa Operator S.A.
Autor
mgr inż. Maciej Zieliński
Dyrektor ds. Operacji
Kolizja linii niskiego lub średniego napięcia jest sytuacją, w której linii energetyczne znajdują się w niebezpiecznej bliskości planowanego zamierzenia inwestycyjnego bądź przecinają się[1]. Występuje w przypadku, gdy w związku z planowanym zagospodarowaniem nieruchomości dochodzi do zbliżenia bądź skrzyżowania z istniejącą linią elektroenergetyczną. W tym kontekście kolizja występuje wtedy, gdy planowana inwestycja budowy bądź przebudowy linii elektroenergetycznej powoduj, że budynek, droga bądź inna infrastruktura znajduje się w zbyt bliskiej odległości od linii energetycznej, co generuje istotne zagrożenie utraty bezpieczeństwa. Oznacza to, że trasy linii elektroenergetycznych powinny być w taki sposób zaprojektowane, by możliwie w jak najmniejszym stopniu dochodziło do skrzyżowań bądź zbliżeń tychże linii z innymi obiektami – w szczególności z liniami dystrybucyjnymi czy teletechnicznymi, jak również trakcjami kolejowymi bądź drogami publicznymi.
W sytuacji, gdy planowane zamierzenie inwestycyjne zbliża się bądź krzyżuje linię niskiego bądź średniego napięcia bądź też nie spełniają wymagania norm bądź przepisów prawnych (patrz rys. 1) – wówczas mamy do czynienia z kolizją, która oznacza: przesunięcie słupa elektroenergetycznego przez firmę elektryczną Piaseczno, zmianę przebiegu kabla/linii energetycznej, przebudowę linii energetycznej na izolowaną bądź czasowe wyłączenie urządzeń w celu bezpiecznej realizacji prac przy linii/urządzeniach elektroenergetycznych przez wspomnianą wcześniej firmę [2].
Rys. 1. Zestawienie norm prawnych regulujących aspekt usuwania kolizji linii elektroenergetycznej
Proces projektowania usunięcia kolizji linii niskiego bądź średniego napięcia jest zaliczany do kluczowego elementu w zapewnieniu bezpieczeństwa i ciągłości dostaw energii elektrycznej. W dobie dynamicznego wzrostu zapotrzebowania na energię czy też coraz bardziej skomplikowanych i połączonych linii elektroenergetycznych – znacząco rośnie znaczenie efektywnego zarządzania oraz usuwania kolizji.
Niezależnie od zastosowanej normy – początkowym etapem procesu projektowania usunięcia kolizji z siecią jest szczegółowa analiza terenowa. Polega na przeprowadzeniu wyczerpujących badań terenu w celu zidentyfikowania potencjalnych kolizji z istniejącymi bądź planowanymi obiektami, m.in. linie kablowe, drzewa, mosty czy linie kolejowe bądź teletechniczne. Dzięki tej analizie możliwe jest precyzyjne określenie obszarów, które wymagać będą interwencji [3].
Zgodnie z normą SEP [4] – nadrzędną zasadą minimalizującą ryzyko kolizji z siecią energetyczną jest zachowanie bezpiecznej odległości miedzy liniami a obiektami budowlanymi bądź innego rodzaju obiektami. Każda z ujętych na rys. 1 norm obowiązujących w Polsce odnosi się do różnych aspektów usuwania kolizji. Istotne jest przede wszystkim zachowanie minimalnej odległości od linii napowietrznej – w zależności od napięcia znamionowego – dla linii od 1 do 45 kV wynosi 3 metry [5]. W sytuacji, gdy linia energetyczna przebiega nad dachami, to minimalna odległość dla niskiego napięcia (do 1 Kv) wynosi 2,5 m (w przypadku płaskiego dachu) oraz 1 m (w przypadku dachu spadzistego), zaś dla średniego napięcia – minimum 5,2 m [6].
Kolejnym aspektem procesu kolizyjnego jest wydanie warunków usunięcia kolizji, która leży w gestii operatora sieci elektroenergetycznej (np. Stoen Operator). Operator ten wydaje szczegółowe warunki usunięcia kolizji, które określają sposób przebudowy linii energetycznej w taki sposób, by nie naruszyć podstawowych parametrów technicznych [7]. W praktyce proces ten polega na realizacji czynności umożliwiających realizację planowanych zmian w zagospodarowaniu terenu z zachowaniem dotychczasowych relacji, funkcji czy parametrów technicznych poszczególnych elementów sieci dystrybucyjnej umożliwiających jej właścicielowi prowadzenie gospodarstwa domowego bądź działalności statutowej (w przypadku organizacji), lecz w sposób nie gorszy aniżeli przed usunięciem kolizji linii energetycznej przez firmę energetyczną w Piasecznie.
Widać zatem, że proces kolizyjny (usunięcia kolizji) jest dość skomplikowany, bowiem powiązane jest z określeniem szczegółowych warunków technicznych usunięcia kolizji sieci elektroenergetycznej obejmująca zakres przebudowy/budowy linii oraz usunięcia kolizji. Wiąże się także z obowiązkiem opracowania kompletnej dokumentacji technicznej
i prawnej wymaganej przepisami prawnymi na cały zakres prac dotyczących usunięcia kolizji linii elektroenergetycznej – w zależności od zastosowanej normy obowiązującej w Polsce. Niemniej jednak w ogólnym ujęciu – warunki techniczne usunięcia kolizji obejmują kwestie techniczne, organizacyjne, formalno-prawne oraz realizacyjne [8].
Kolejnym etapem procesu kolizyjnego jest ustalenie zakresu prac np. z firmą energetyczną w Piasecznie ukierunkowanych na usunięciu kolizji linii energetycznej jest zróżnicowany i uzależniony od rodzaju budowy/przebudowy linii elektroenergetycznej. Przykładowo dla przebudowy linii kablowej o napięciu 0,4 kV (niskiego napięcia) oświetlenia – YAKI 4×35 oraz słupów wraz z oprawami oświetlenia ulicznego – zakres prac może obejmować: przebudową wskazanych wcześniej urządzeń oświetlenia ulicznego poza obszar kolizji (lecz bez zgody na likwidację infrastruktury oświetleniowej); zakaz mufowania kabli pomiędzy słupami oświetlenia ulicznego oraz zabezpieczenie kabli niskiego napięcia oświetlenia ulicznego niepodlegających przebudowie wykonane rurami dzielonymi 110 mm2 koloru niebieskiego [9].
Z kolei w odniesieniu do przebudowy odcinka linii napowietrzno-kablowej niskiego napięcia na odcinku od słupa JGJ0000 do JGJ0001 wraz ze złączem kablowym niskiego napięcia oznaczonym numerem SG-JGJ102000 wraz z powiązaniami – zakres prac likwidujących kolizję linii elektroenergetycznej będzie wymagało zmiany lokalizacji złącza kablowego w miejsce ogólnie dostępne, wykonania powiązań kablowych i napowietrznych z istniejącą siecią niskiego napięcia, zlokalizowania słupa linii napowietrznej w miejscu umożliwiającym prawidłową eksploatację urządzeń oświetlenia drogowego, ułożenia odcinka nowoprojektowanej linii kablowej w rurze osłonowej koloru niebieskiego o średnicy minimum 110 mm czy też zachowania normatywnych odległości od budynków i ich elementów, uwzględnienia przyłączy oraz linii kablowych na przebudowywanym odcinku oraz uwzględnienia zmian w sieci w związku z jej przebudową [10].
Z przytoczonych przykładów wynika, że znacznie częściej do kolizji dochodzi na terenach zurbanizowanych bądź też w toku realizacji zamierzeń budowy/rozbudowy bądź modernizacji układów komunikacyjnych, na których istnieją już linie elektroenergetyczne.
Zasadą usunięcia kolizji z siecią niskiego bądź średniego napięcia jest realizacja wyłącznie w celu zachowania jej dotychczasowej funkcji oraz w zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi. Usuwanie kolizji na liniach elektroenergetycznych – w zależności od rodzaju i specyfiki kolizji oraz dostępnych narzędzi może być realizowane dwoma metodami, zaś każdy z nich posiada zarówno wady, jak i zalety – patrz tab. 1.
Tab. 1 Metody usuwania kolizji – wady i zalety
Źródło: opracowanie własne na podstawie: P. Bibik, Czy przetwornice napięcia lub agregat mogę podłączyć do gniazdka?, Napięcie Salama 2024; Elektryka prąd nie tyka, Jak powstają narzędzia do Pracy Pod Napięciem?, https://elektrykapradnietyka.com/ [dostęp: 9.06.2025].
Niewątpliwie każda z metod usuwania kolizji znajduje szerokie zastosowanie w praktyce. Technologia „Pracy Pod Napięciem” pozwala realizować pracę na urządzenia elektrycznych przez firmę elektryczną w Piasecznie – bez konieczności odłączenia od sieci elektroenergetycznej, co niewątpliwie jest korzystnym rozwiązaniem pod kątem efektywności czasowej oraz stopnia zakłócenia funkcjonowania sieci. W przeciwieństwie do agregatu prądotwórczego – wymaga odpowiedniego przygotowania czy też użycia specjalistycznych narzędzi i sprzętu [11].
W praktyce wyłączenia linii elektroenergetycznej na czas usunięcia kolizji (np. przez firmę energetyczną w Piasecznie) jest bardzo ograniczone, w szczególności, gdy chodzi o linie niskiego napięcia. Wynika to z restrykcji Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE), tj. obowiązek operatora sieci przesyłowej czy dystrybucyjnej (np. Stoen Operator) zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania KSE i odpowiedniej zdolności przesyłowej w KSE. Dodatkowym ograniczeniem utrudniający usunięcie kolizji metodą PPN są zawarte umowy przesyłania energii elektrycznej zawartych przez wcześniej wspomnianych operatorów z podmiotami przyłączonymi do KSE – w szczególności z elektrowniami, elektrociepłowniami czy operatorami systemu dystrybucyjnego (dotyczy operatora sieci przesyłowej, tj. PSE S.A.) [12].
Reasumując – proces usunięcia kolizji z siecią jest czynnością skomplikowaną zważywszy na liczne regulacje prawne, normy oraz przestrzeganie warunków usunięcia kolizji. Wymaga zgłoszenia i uzgodnienia z właścicielem sieci energetycznej (np. Stoen Operator), by w ten sposób uzyskać warunki usunięcia kolizji określające sposób budowy/przebudowy bądź modernizacji. Po usunięciu kolizji – operator sieci dokonuje odbioru prac i potwierdza zgodność wykonania umowy ze stanem rzeczywistym. Dodatkowo zachodzi wymóg realizacji wszelkich prac w pobliżu linii elektroenergetycznych zgodnie z Instrukcją Bezpiecznego wykonywania Robót (IBWR).
Bibliografia
